Málmar

MAGNESIUMÁL er mjög seltu og tæringaþolið og hefur einnig gott brotþol og hörku. Íblöndun magnesíum getur legið á bilinu 2-5% og kísils 0-5% Notendur magnesíumáls tengjast helst sjávarútvegi og fiskvinnslu. Melmið er aðallega notað í steypingu á íhlutum í fiskvinnsluvélar, stúta flangsa og beygur í tengingar á fiskidælubörkum, lúgur á fiskibáta og fleira sem þarf að standast seltumengað umhverfi. Við höfum um þriggja ára skeið unnið að rannsókna og tilraunaverkefni, með Iðntæknistofnun og þáttöku Baader Ísland varðandi seltu og tæringaþol á álsteypu. Unnið hefur verið út frá þekktum grunnupplýsingum um seltuþolnar álblöndur, með það að leiðarljósi að komast lengra hvað þæringaþol snertir. Má þar nefna blönduna AlMg5 sem talin hefur verið einhver seltuþolnasta álblandan. Þar hefur okkur tekist að bæta talsvert um á því sviði með íblöndun annara efna sem auka steypuhæfni og þéttleika málmsins. Samfylgjandi áreiti seltu á hluti í fiskvinnuvélum, ekki síst um borð í fiskiskipum hefur sífelt aukist áreiti frá þvottaefnum sem notuð eru við þrif vélanna. Virðast þær breytingar sem við höfum gert á álblöndunni einnig koma þar til góða. Við væntum nokkurs af þessu starfi okkar, og teljum að það sé ótvírætt góður kostur að auka sem mest notkun áls, og þess vegna annarra léttmálma um borð í skipum. Það að skipin léttist þýðir lækkun á kostnaði vegna eldsneytis.

KÍSILÁL hefur gott tæringaþol og mjög gott sveigju, tog og brotþol en ekki mikla hörku. Íblöndun kísils er oft á bilinu 7-12% ásamt lítilsháttar af mangani. Kísilál hentar vel til notkunar þar sem skyndilegar breytingar á tog og brotálagi eru til staðar. Má þar nefna fastsetningapolla á báta, stóra vegvísa á hálendinu og víðar, alskyns klemmur og öryggisfestingar til sjós og lands, eins og til dæmis samsetningar og læsingar á fiskidæluslöngur og síðast en ekki síst til notkunar við framleiðslu okkar á raflínu-upphengi og tengibúnaði sem hefur verið mjög stór þáttur í framleiðslu Hellu, síðustu 25 ár. Sá búnaður hefur verið seldur til Landsvirkjunar, Rarik, Rafmagnsveitu Reykjavíkur, Orkubús Vestfjarða og fleiri aðila. Á mörgum þeim svæðum sem raflínur liggja um, er mjög veðrasamt, og getur álag á upphengibúnaði orðið gífurlegt, þegar mikill vindur og ísing fara saman. Ég held að mér sé óhætt að fullyrða það hér, að okkar búnaður hefur reynst mjög vel við þær aðstæður.

ALUFONT er álblanda, sem er herðanleg með hitameðferð. Hún hefur mjög hátt brot og togþol en lélegt seltutæringarþol. Íblöndun eirs er nálægt 5% ásamt broti úr prósentu af magnesíum og títan. Þá eru einnig mjög ákveðnar krörur um fjarveru annara efna svo sem járns og kísils við blönduna. Notkun alufonts hentar þar sem miklar kröfur eru gerðar til styrks (togþols) en ekkit til tæringarþols. Mjög gott samstarf hefur verið milli tæknimanna og starfsmanna rannsóknarstofu ÍSAL og starfsmanna Hellu um endurhönnum og endurbætur á steyputækni og nákvæmni í efnismeðhöndlun, á skautlasum í eldri kerskálum ISAL og hefur þetta samstarf skilað verulegum árangri. Í framhaldi af því tókust samningar um að Hella steypti skautlása fyrir nýja kerskálann í Straumsvík. Einnig steyptum við nokkuð magn fyrir Söral í Noregi. Það er alstærsta einstaka verkefni sem Hella hefur unnið.

Málmsteypa hluta, er hagkvæm og hentug, þegar leitað er ákveðins efniseiginleika hlutar, með ákveðna lögun. Ef sá hlutur þarnast nákvæmari eftirvinnu sparar það bæði vinnu og efni að steypa hann sem næst unnum málum. Í málmsteypu eins og Hellu er ekki rekin verksmiðja sem fjöldaframleiðir samskonar hluti í þúsundavís. Þar er unnið handverk, af iðnmentuðum fagmönnum, sem hentar vel til framleiðslu á hlutum í minna magni, kannski frá 1 til 1000 stykkjum í einu. Þannig deildir eru að ég held oftast reknar innan stærri og vélvæddari steypiría, til smærri verka og svo til stuðnings, verkundirbúnings og þróunar vara til frekari framleiðslu. Þannig gæti sú þekking og reynsla sem til er í smærri fyrirtækjum, hugsanlega reynst vel við uppbyggingu á stærri verkefnum, á sviði úrvinnslu hráefnis frá Íslenskri stóriðju. Það er mín skoðun, að við leit að möguleikum á úrvinnslu og atvinnutækifærum í tengslum við stóriðju á Íslandi beri að hafa í huga að það sem okkur vantar er framleiðsla sem skilur eftir sig virðisauka í landinu og getur borgað góð laun. Það gæti byggst á góðri menntun, reynslu okkar og þekkingu frá búsetu í harðbýlu landi og glímu við óblíð nátturuöfl. Ásamt þeirri kröfu okkar að búa við lífskjör sem jafnast á við það besta í heiminum. Þeir möguleikar held ég að liggi frekar í framleiðslu á hágæðavöru, sem reynsla okkar hefur þróað, en stórum úrvinnsluverksmiðjum, í samkeppni við sambærilega vöru frá láglaunasvæðum erlendis.